لردگان

دیدنی های لردگان

موسیقی و ترانه های محلی لردگان
ساعت ۸:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۳/۳٠  

ترانه های محلی با احتیاج هنری یک ملت تطابق پیدا می کند. حس هنر و زیبایی انحصار طبقات عالی تربیت شده نبوده و نیست، نابغه ای ساده نیز وجود دارد که در محیط های ابتدایی تولد یافته احساسات خود را بی تکلف و با تشبیهات ساده به شکل آهنگ ها و ترانه های عامیانه بیان می کند. گاهی به قدری ماهرانه از عهده این کار برمی آیند که اثر آنها جاودانی می شود. این نابغه های گمنام مؤلفین ترانه های عامیانه می باشند. ترانه های محلی اولین پایه تجربی موسیقی هر کشور به شمار می روند. غم ها، شادی ها، شکست ها، پیروزی ها، قهرمانان و شخصیت های برجسته مردم به این موسیقی راه می یابد. از این رو از ارزش های ویژه ای برخوردارند.

در ایران نیز در میان اقوام مختلف این مهم به خوبی محرز است و اقوام و ایلات ایرانی در این زمینه مهارت شایسته ای دارند. در این میان ایل جلیل بختیاری همچنان که بزرگترین ایل کشور می باشد در موسیقی نیز برترین و بهترین است. منطقه لردگان نیز به عنوان بخشی از این ایل بزرگ از این مهم بی نصیب نبوده و می شود تمام ویژگیهای موسیقی ایل را در این منطقه دید.

در لردگان اهمیت نغمه های محلی در اشعار آنست البته این سخن بدان معنا نیست که آهنگ های محلی آن قلمرو دیدنی، اهمیت چندانی ندارند بلکه اشعار محلی و بومی آنجا از اهمیت فراوانتری برخوردارند. اساساً موسیقی لردگان به دو بخش عمده تقسیم می شود.اول موسیقی شادی و دوم موسیقی غمگین (چپی).  نوازندگان محلی (تشمال ها) ، پیامگذار و راویان تاریخ نگاشته نشده این مرز و بوم هستند که با ساز و آواز خویش تاریخ مردم و سرزمین خود را از نسلی به نسل دیگر انتقال می دهند. سرود توشمال ها انگیزه ای ژرف دارد و تنها از روی تفنن سرچشمه نمی گیرد. از باب اطلاع باید اشاره کرد سازهای محلی این منطقه محدود به کرنا و سرنا و دهل بزرگ و دهل کوچک می شود. کرنا و سرنا و دهل کوچک و بزرگ در عروسی ها مورد استفاده گروه موسیقی یا همان توشمال ها قرار می گیرد. اما در مراسم عزاداری که به آن چپی می گویند از سرنا و دهل کوچک استفاده می کنند.

                                                      

هنگام نواخته شدن این آهنگ ها در مراسم عروسی جالب است بدانید، مردان و زنان در یک حرکت و چرخش دسته جمعی که به آن دستمال بازی می گویند مشارکت دارند، البته ترکه بازی یا چوب بازی یک بازی مردانه است و نیاز به دو طرف دارد.  حرکت های شاد و شادمانه آنها به نام دستمال بازی و چوب بازی نام برده می شود.

درعروسی ترانه های مختلفی خوانده می شود از میان آن ترانه ها ترانه آهای گل مشهورتر است نام برخی دیگر از ترانه های معروف عبارتند از:یار یار، بلال بلال، ظله، تیه کال برنو، گلمی، دی بلال، شیرعلی مردان، دختر بویراحمدی، شاهبانو، شلیل، دست به دستمالم نزن، گل صحرا، داغ گل، تینای نای و غیره.

 

و در مقابل در مراسمات غم و به هنگام از دست دادن عزیزان از آهنگ های غمگین (چپی) استفاه می کنند. بختیاری های مقیم شهر چون در مراسم عزاداری های خود به توشمال چپی دسترسی ندارند، از کاست هایی که روی آنها آهنگ های غمناک لری ضبط شده نیز استفاده می کنند. این ترانه ها بسیار حزن آور است و مراسم عزاداری را بسیار تأثرانگیزتر می کنند.

به هر حال تا زمانی که با گویش بختیاری آشنا نباشی و مفاهیم ابیات این ترانه ها را درک نکنی تأثیر این آهنگ ها برایت چندان قابل حس نیست. البته آهنگ این ترانه ها هم حتی بی کلام نیز بسیار غمبار و اشک آور است و زنان لر بختیاری گاه چندان در غم سنگین عزیزان خود دچار حالت تلخ و دردآوری می شوند که چنگ بر چهره می کشند یا گیسوی خود را می برند. همین قدر بدانید تحمل دیدن این صحنه ها بسیار مشکل است.

روح و طبع مردم این دیار با این آهنگ ها و صدای خوانندگان عجین شده و در هر موقعیتی این آوازها را با خود همراه می کنند. خوانندگان بختیاری شهرت خاصی دارند همانند ملک مسعودی ، مسعود بختیاری و سایر خوانندگان خوش صدایی که افتخارشان خواندن اشعار بختیاری می باشد. اما در این میان کورش اسدپور نه تنها در بین مردم لردگان و بختیاری، بلکه طرفداران بسیاری در تمامی استانهای اطراف که به نحوی به زبان لری آشنایی دارند، دارا می باشد و آوازه و شهرت خاصی دارد. او متولد لردگان است و شهرتش در خواندن اشعار حماسی می باشد، شاهنامه را به سبکی بسیار دلنشین می خواند. و تا کنون آثار مشهور و پر طرفداری همچون تیه کال(چشم سیاه)، تی به ره (چشم انتظار)، تش دل (آتش دل)، علیداد (در وصف سردار نامی بختیاری علیداد خان)، کر بختیاری (پسر بختیاری) را به عاشقان ترانه های ناب بختیاری ارائه داشته است.

 

دیدار محمودی قزلباش بختیاری مسعود بختیاری

ملک مسعودی 

کورش اسدپور
کینو گل شقایق کبک تاراز دشت گلمی
  تینا (تنها) مال کنون (کوچ) لاله سرخ هیمه
    هی جار مندیر دی بلال

  اگر مایل به گوش دادن آهنگ های فوق می باشید. ابتدا در قسمت (نظر دهید) کلیک کنید تا موزیک زمینه حذف شود٬ سپس روی نام موزیک مورد نظر کلیک کنید تا اجرا شود.

به امید آنکه موسیقی لردگان همانند مردم همیشه سرافراز و کوههای همیشه سربلندش جاودانه بماند.


کلمات کلیدی: